health_data.csv

id,am,en,ha,sw,yo,zu
afridic_health_001,ስኪስቶሶማያሲስ( ቢልሃርዚያ)። አጠቃላይ እይታ፡ ስኪስቶሶሚያሲስ ሥር የሰደደ የጤና መታወክን የሚያስከትል የድህነት በሽታ ነው። ኢንፌክሽኑ የሚከሰተው ሰዎች ስኪስቶሶሞች በመባል የሚታወቁትን የፓራሳይቲክ የደም ቧንቧዎች ላርቫ ቅርጾች( ሰርካሪያ) ከተበከለ ንጹህ ውሃ ጋር ሲገናኙ ነው። በአጉሊ መነጽር የሚታዩ የጎልማሳ ትሎች የሽንት ቱቦዎችን እና አንጀትን በሚያፈስሱ ደም መላሾች ውስጥ ይኖራሉ። አብዛኛዎቹ የሚጥሏቸው እንቁላሎች በጡንቻዎች ውስጥ ተገኝተዋል እና የሰውነት አካል ለእነሱ የሚሰጠው ምላሽ ከፍተኛ ጉዳት ሊያስከትል ይችላል። ስኪስቶሶሚያሲስ በዓለም ዙሪያ ወደ 240 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎችን ያጠቃ ሲሆን ከ 700 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በበሽታ በተጠቁ አካባቢዎች ይኖራሉ። አልፎ የሚይዘው በሽታ የተስፋፋው በሞቃታማ እና በገሞጂማ ጠቀስ አካባቢዎች፣ የመጠጥ ውኃ እና በቂ የንፅህና አጠባበቅ በሌላቸው ድሀ ማህበረሰቦች ውስጥ ነው። የሽንት እና የዘር ሕዋስ ስኪስቶሶማያሲስ፡ በስኪስቶሶማ ሄማቶቢየም እና በአንጀት ውስጥ ስኪስቶሶሚያሲስ በማንኛውም ፍጥረታት ኤስ. ጊኒንሲስ፣ ኤስ ኢንተርካላተም፣ ኤስ.ማንሶኒ፣ ኤስ. ጃፖኒኩም እና ኤስ.ሜኮንጊ ይከሰታል። በዓለም ዙሪያ የሚገኙ በርካታ ሚሊዮን ሰዎች በስኪስቶሶሚያሲስ ምክንያት በከባድ ሕመም ይሰቃያሉ። የዓለም ጤና ድርጅት አንቴልሚንቲክ መድኃኒቶችን የመጠቀም ስልት አሁን በሊምፋቲክ ፋይላሪሲስ ፣ ኦንኮሰርሲየስ እና በአፈር ተላላፊ ሄልማቲያሲስ ላይ ከሚደረገው ጣልቃ ገብነት ጋር በመተባበር በድሃ እና በተገለሉ ማህበረሰቦች ውስጥ ስኪስቶሶሚያሲስን ለመቆጣጠር አስችሏል። በጣም በተስፋፋባቸው አካባቢዎች በስኪስቶሶሚያስ ምክንያት የሚመጡ ከባድ በሽታዎችን መከላከል የሚቻለው በተላላኪ ቡድኖች ላይ የተመሰረተ የማህበረሰብ ምርመራን መሰረት በማድረግ ለአደጋ የተጋለጡ ቡድኖችን በመደበኛነት በመታከም ነው። ፕራዚኳንቴል ደህንነቱ በተጠበቀ ሁኔታ ከአልበንዳዞል እና ከኢቨርሜክቲን ጋር አብሮ ተካቷል፣ እነዚህ መድሃኒቶች ለመከላከያ ኬሞቴራፒ በተናጥል ጥቅም ላይ በዋሉባቸው አካባቢዎች። ምልክቶች: የስኪስቶሶማያሲስ ምልክቶች የሚከሰቱት ሰውነታችን ለትሎች እንቍላል በሚያሳየው ምላሽ ነው። የአንጀት ስኪስቶሶማያሲስ የሆድ ሕመም፣ ተቅማጥ እና የደም መፍሰስ ሊያስከትል ይችላል። በከፍተኛ ሁኔታ ውስጥ የጉበት መጨመር የተለመደ ነው፣ እና በተደጋጋሚ በመርመሬ ክፍተት ውስጥ ፈሳሽ ከተከማቸ እና ከሆድ የደም ቧንቧዎች የደም ግፊት ጋር የተያያዘ ነው። በእንደዚህ ዓይነት ሁኔታዎች ውስጥ የጣፍያ መጨመርም ሊኖር ይችላል። የዩሮጂንታል ስኪስቶሶማሲስ ንቡር ምልክት ሄማቱሪያ (በሽንት ውስጥ ያለ ደም) ነው። የፊኛ እና የሽንት ቧንቧ ውጥረት እና የኩላሊት መጎዳት አንዳንድ ጊዜ በከፍተኛ ሁኔታ ውስጥ በምርመራ ይታወቃሉ። የፊኛ ካንሰር በኋለኞቹ ደረጃዎች ውስጥ ሌላው ሊከሰት የሚችል ውስብስብ ነገር ነው። በሴቶች ላይ የሽንት እና የወሊድ መከላከያ ሺስቶሶሚያሲስ በመራብያ ብልቶች፣ በሴት ብልት ደም መፍሰስ፣ በግብረ ሥጋ ግንኙነት ወቅት ህመም እና በሴት ብልት ውስጥ ያሉ እጢዎች ሊታዩ ይችላሉ። በወንዶች ላይ የዘር ፈሳሽ ስኪስቶሶማሲስ ቧንቧዎች፣ የፕሮስቴት እና ሌሎች የአካል ክፍሎች በሽታን ሊያስከትል ይችላል። ይህ በሽታ መሃንነትን ጨምሮ ሌሎች የረጅም ጊዜ የማይመለሱ መዘዞችን ሊያስከትል ይችላል። የስኪስቶሶማያሲስ ኢኮኖሚያዊና የጤና ተጽዕኖ ከፍተኛ ሲሆን በሽታው ከሚገድለው በላይ የአካል ጉዳተኛ ያደርጋል። በልጆች ላይ፣ ስኪስቶሶሚሲስ የደም ማነስ፣ የመቀነስ እና የመማር ችሎታን ሊያዳክም ይችላል፣ ምንም እንኳን ውጤቶቹ ብዙውን ጊዜ በሕክምና የሚመለሱ ናቸው። ህክምና፦ ፕራዚኳንቴል ለሁሉም ዓይነት ስኪስቶሶማያሲስ የሚመከር ህክምና ነው። ውጤታማ፣ ደህንነቱ የተጠበቀ እና ርካሽ ነው። ምንም እንኳን ከህክምና በኋላ ዳግም አልፎ የሚይዝ በሽታ ሊከሰት ቢችልም ህክምናው በልጅነት ጊዜ ሲጀመር እና ሲደጋገም ከባድ በሽታ የመያዝ አደጋ ይቀንሳል አልፎ ተርፎም ይስተካከላል። ብራዚል፣ ካምቦዲያ፣ ቻይና፣ ግብፅ፣ ሞሪሺየስ፣ ኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ፣ ኦማን፣ ዮርዳኖስ፣ ሳውዲ አረቢያ፣ ሞሮኮ፣ ቱኒዚያ ወዘተ ጨምሮ የሺስቶሶማያሲስ ቁጥጥር ላለፉት 40 ዓመታት በተሳካ ሁኔታ ተተግብሯል። በቡሩንዲ፣ ቡርኪናፋሶ፣ ጋና፣ ኒጀር፣ ሩዋንዳ፣ ሴራሊዮን፣ የተባበሩት ታንዛኒያ ሪፐብሊክ እና የመን የስኪስቶሶሚያሲስ ሕክምናን በአገር አቀፍ ደረጃ ማሳደግ ተችሏል እና በጥቂት ዓመታት ውስጥ በሽታው ላይ ተፅዕኖ መፍጠር ተችሏል። በብዙ አገሮች ውስጥ የስርጭት ሁኔታ ግምገማ ያስፈልጋል። ባለፉት 10 ዓመታት አብዛኛዎቹ ለአደጋ የተጋለጡ ሰዎች በሚኖሩባቸው በርካታ ከሰሃራ በታች ባሉ ሃገራት የህክምና ዘመቻዎች ተካሂደዋል።,"Schistosomiasis (Bilharzia) Overview: Schistosomiasis is a disease of poverty that leads to chronic ill-health. Infection is acquired when people come into contact with fresh water infested with the larval forms (cercariae) of parasitic blood flukes, known as schistosomes. The microscopic adult worms live in the veins draining the urinary tract and intestines. Most of the eggs they lay are trapped in the tissues and the body’s reaction to them can cause massive damage. Schistosomiasis affects almost 240 million people worldwide, and more than 700 million people live in endemic areas. The infection is prevalent in tropical and sub-tropical areas, in poor communities without potable water and adequate sanitation. Urogenital schistosomiasis is caused by Schistosoma haematobium and intestinal schistosomiasis by any of the organisms S. guineensis, S. intercalatum, S. mansoni, S. japonicum, and S. mekongi. Several million people all over the world suffer from severe morbidity as a consequence of schistosomiasis. The WHO strategy on use of anthelminthic drugs now makes it possible to control schistosomiasis in poor and marginalized communities, in conjunction with interventions against lymphatic filariasis, onchocerciasis and soil transmitted helminthiasis. In highly endemic areas, severe morbidity due to schistosomiasis can be prevented by regular treatment of at risk groups targeted based on community diagnosis based on sentinel groups. Praziquantel has been safely co-administered with albendazole and ivermectin, in areas where these drugs have been used separately for preventive chemotherapy. Symptoms: Symptoms of schistosomiasis are caused by the body’s reaction to the worms' eggs. Intestinal schistosomiasis can result in abdominal pain, diarrhoea, and blood in the stool. Liver enlargement is common in advanced cases, and is frequently associated with an accumulation of fluid in the peritoneal cavity and hypertension of the abdominal blood vessels. In such cases there may also be enlargement of the spleen. The classic sign of urogenital schistosomiasis is haematuria (blood in urine). Fibrosis of the bladder and ureter, and kidney damage are sometimes diagnosed in advanced cases. Bladder cancer is another possible complication in the later stages. In women, urogenital schistosomiasis may present with genital lesions, vaginal bleeding, pain during sexual intercourse, and nodules in the vulva. In men, urogenital schistosomiasis can induce pathology of the seminal vesicles, prostate, and other organs. This disease may also have other long-term irreversible consequences, including infertility. The economic and health effects of schistosomiasis are considerable and the disease disables more than it kills. In children, schistosomiasis can cause anaemia, stunting and a reduced ability to learn, although the effects are usually reversible with treatment. Treatment: Praziquantel is the recommended treatment against all forms of schistosomiasis. It is effective, safe, and low-cost. Even though re-infection may occur after treatment, the risk of developing severe disease is diminished and even reversed when treatment is initiated and repeated in childhood. Schistosomiasis control has been successfully implemented over the past 40 years in several countries, including Brazil, Cambodia, China, Egypt, Mauritius, Islamic Republic of Iran, Oman, Jordan, Saudi Arabia, Morocco, Tunisia, etc. In Burundi, Burkina Faso, Ghana, Niger, Rwanda, Sierra Leone, the United Republic of Tanzania, and Yemen, it has been possible to scale-up schistosomiasis treatment to the national level and have an impact on the disease in a few years. An assessment of the status of transmission is required in several countries. Over the past 10 years, there has been scale-up of treatment campaigns in a number of sub-Saharan countries, where most of those at risk live.","Masassako. Masassako wata cuta ce da ke dangana ga matsananciyar kamuwa da rashin lafiya wanda ke samuwa ta dalilin ta'amali da tantagaryar ruwan da ke ɗauke da wata halitta mai suna schistosome a turance da ke rayuwa cikin jini. Ana iya kamuwa da cutar ne a yayin da mutane su ka yi ta'ammuli da tantagaryar ruwan da ke ya gurɓata da ƙananan tsutsotsin da ke tsotse jini wanda aka ke kira schistosome a turance. Manyan tsutsotsin da akan iya ganin shi a na'urar ƙara ƙarfin gani na rayuwa ne a cikin jijiya wanda totse mafitar fitsari da ƴan hanji. Mafi yawan ƙwoyayen da su ke yi yana ƙargamuwa ne a tsoka sannan yanayin da jiki zai amsa na sanyawa su zama gagarumin matsala . Kusan mutane miliyan 240 ne su ka kamu da wannan cuta ta masassako a duniya, kuma sama da mutane miliyan 700 ke rayuwa a inda wannan cuta ta yi ƙamari. Kamuwa da cutar na da nasaba ne a wajajen da su ke da raɓa da maka-mantan su, a unguwanni ko guraren da ba su da wadatacce kuma ingantaccen ruwan sha da kuma tsabtar muhalli. Masassakon al'aura na samuwa ne ta dalilin masassakon cikin jini da kuma na cikin hanji, wanda ke ɗaya daga cikin jinsin halittun S. guineensis, S intercalatum, S. mansoni, S. japonicum da kuma S. mekongi. Miliyoyin mutane dayawa a duniya na fama da matsanancin rashin lafiya ta dalilin illar masassako. Hanyar da kungiyar lafiya ta duniya (WHO) ta kawo wajen amfani da magungunan da su ke da tasiri akan tsutsan jiki ya zama na za'a iya magance masassako a guraren da ke gama-garin guri ne, tare da kawo tallafi ko agaji game da ƙwayoyin cutar da ke haifar da rashin jin zafi ko wani alamun gane akwai cuta a jiki, cutar makanta da ake kira river blindness a turance, da kuma cututtukan da su kan iya yaɗuwa ta rairayi (ƙasa) wato helminthiasis. A guraren da su ka yi ƙamari, za'a iya samun kariya daga tsananin cutar masassako ta hanyar bada magani ga waɗanda su ke cikin barazanar kamuwa da ita idan aka yi duba da guraren da aka yi bincike wajen gane ƙarfin cutar ta hanyar mutanen wajen. Magungunan praziquentel da albendazole su aka fi bayarwa da kuma ibermectin, a wajen da ake amfani da waɗannan magunguna a mabanbanta lokuta don bada cikakken kariya ta hanyar amfani da magunguna. Alamomi: alamomin masassako na faruwa ne ta hanyar yadda yanayin jiki ke komawa ta dalilin waɗannan ƙwoyayen tsutsotsin.. Masassakon hanji na kawo ciwon mara, gudawa, da kuma jini a cikin bahaya. Girman hanta na daga cikin abubuwan da ke nuni da tasirin cutar , kuma yana da alaƙa da tara ruwa a fatar ciki da kuma yawan jinin da ke gudana a jijiyoyin mara. A irin waɗannan matsaloli akwai yiyuwar ƙarin girman sefa. Mafi gamsuwar alamar wannan cuta ta masassakon al'aura shi ne alamun jini a cikin fitsari wanda ake kira da haematuria a turance. Ƙaban mafitsara da na mahaifa, gami da lalacewar ƙoda na daga cikin abubuwan da za'a iya ganowa idan cutar ta shahara. Wani abun da za'a iya ganewa da ke da tsarkakiya shi ne ƙarin mafitsara a matakin gaba. Cutar masassakon al'aura ga mata na iya zuwa da buɗuwar matantaka, zuban jini a matantaka, jin zafi a lokutan mu'amalar aure, da kuma fitowar ƙurji akan al'aura. Cutar masassakon al'aura ga maza kan iya samar da ƙurajen mazakuta, ƙarin mazakuta da wasu sauran sassan jiki. Wannan cuta na iya jawo matsalolin da ba za'a iya magance su ba wanda ya haɗa da rashin haihuwa. Akan duba tasirin masaassaku ta fuskar tattalin arziki da lafiya kuma cutar na illatarwa fiye da yanda ya ke kisa. Cutar masassako na iya jawo cutar ƙarancin jini ga yara ƙanana, disashewa da kuma rashin koyon abu da wuri duk da akan iya shawo kan waɗannan ta hanyar magani. Magani: Praziquentel ne maganin da ake bayarwa wajen magance duk wani irin nau'i na masassako. Yana da matuƙar tasiri, ingantacce ne sannan kuma yana da sauƙi. Duk da ya kan iya dawowa bayan an yi magani, amma an disashar da barazanar matsananciyar kamuwa da cutar kuma ma an gusar da ita idan an fara magance ta kuma aka ci gaba da magance a lokacin yarinta. An sarrafa cutar masassako fiye da shekaru arba'in a mafiya yawan kasashe da su ka haɗa da Brazil, Cambodia, Chaina,Masar, Mauritius, Kasar Iraƙi, Oman, Jordan, Saudiya, Maroko, Tunisiya da sauransu. A Burundi, Burkina faso, Ghana, Nijar, Ruwanda, Saliyo, ƙasar Tanzania da Yaman, suna fafatutukar magance cutar masassako a matakin tarayya sannan kuma za su iya cimma wannan cutar a wasu shekaru kaɗan. Ana buƙatar lura da duba ga yanda cutar ke yaɗuwa a ƙasashe dayawa. A shekaru goma da su ka wuce, akwai ƙarin kamfen ɗin magance wannan cuta a wasu daga cikin kasashen da ke Kudu da Arewa na sahara in da mafi yawan da su ke cikin barazanar kamuwa da cutar su ke rayuwa.","Kichocho (Bilharzia) Muhtasari: Kichocho ni ugonjwa wa umaskini unaosababisha magonjwa sugu. Maambukizi hupatikana wakati watu wanagusana na maji safi yaliyoathiriwa na aina za mabuu (cercariae) ya mafua ya vimelea ya damu, inayojulikana kama schistosomes. Minyoo wadogo wadogo wazee huishi katika mishipa inayounda njia ya mkojo na utumbo. Mayai mengi wanayotaga yananaswa kwenye tishu na majibu ya mwili kwao yanaweza kusababisha uharibifu mkubwa. Kichocho huathiri karibu watu milioni 240 duniani kote, na zaidi ya watu milioni 700 wanaishi katika maeneo ya ugonjwa huo. Maambukizi yameenea katika maeneo ya tropiki na chini ya tropiki, katika jamii maskini bila maji ya kunywa na usafi wa mazingira wa kutosha. Kichocho kwenye urogenital husababishwa na Schistosoma haematobium na schistosomiasis ya matumbo na kiumbe chochote S. guineensis, S. intercalatum, S. mansoni, S. japonicum, na S. mekongi. Watu milioni kadhaa ulimwenguni kote wanaugua ugonjwa mbaya kama matokeo ya kichocho. Mkakati wa WHO juu ya matumizi ya dawa za anthelminthic sasa unawezesha kudhibiti kichocho katika jamii maskini na zilizotengwa, kwa kushirikiana na hatua dhidi ya filariasis ya limfu, onchocerciasis na helminthiasis inayopitishwa kwenye udongo. Katika maeneo ambayo yameenea sana, ugonjwa mbaya wa kichocho unaweza kuzuiwa kwa matibabu ya mara kwa mara ya vikundi vilivyo hatarini vinavyolengwa kulingana na utambuzi wa jamii kulingana na vikundi vya walinzi. Praziquantel imetumiwa kwa usalama pamoja na albendazole na ivermectin, katika maeneo ambayo dawa hizi zimetumika kando kwa ajili ya kuzuia chemotherapy. Dalili: Dalili za kichocho husababishwa na mmenyuko wa mwili kwa mayai ya minyoo. Kichocho cha matumbo kinaweza kusababisha maumivu ya tumbo, kuhara, na damu kwenye kinyesi. Kuongezeka kwa ini ni kawaida katika hali ya juu, na mara nyingi huhusishwa na mkusanyiko wa maji katika cavity ya peritoneal na shinikizo la damu ya mishipa ya damu ya tumbo. Katika kesi kama hizo kunaweza pia kuwa na upanuzi wa wengu. Ishara kuu ya kichocho ya urogenital ni hematuria (damu katika mkojo). Fibrosis ya kibofu na ureta, na uharibifu wa figo wakati mwingine hugunduliwa katika hali ya juu. Saratani ya kibofu ni shida nyingine inayowezekana katika hatua za baadaye. Kwa wanawake, kichocho kwenye urogenital kinaweza kujitokeza na vidonda vya sehemu za siri, kutokwa na damu ukeni, maumivu wakati wa kujamiiana, na vinundu kwenye uke. Kwa wanaume, kichocho ya urogenital inaweza kusababisha ugonjwa wa vesicles ya seminal, prostate, na viungo vingine. Ugonjwa huu unaweza pia kuwa na matokeo mengine ya muda mrefu yasiyoweza kurekebishwa, ikiwa ni pamoja na utasa. Madhara ya kiuchumi na kiafya ya kichocho ni makubwa na ugonjwa huo huzima zaidi kuliko kuua. Kwa watoto, kichocho kinaweza kusababisha upungufu wa damu, kudumaa na uwezo mdogo wa kujifunza, ingawa madhara kwa kawaida huweza kubadilishwa kwa matibabu. Matibabu: Praziquantel ndiyo tiba inayopendekezwa dhidi ya aina zote za kichocho. Ni ya ufanisi, salama, na ya gharama nafuu. Ingawa kuambukizwa tena kunaweza kutokea baada ya matibabu, hatari ya kupata ugonjwa mbaya hupunguzwa na hata kubadilishwa wakati matibabu yanapoanzishwa na kurudiwa katika utoto. Udhibiti wa kichocho umetekelezwa kwa mafanikio katika kipindi cha miaka 40 katika nchi kadhaa, ikiwa ni pamoja na Brazil, Kambodia, China, Misri, Mauritius, Jamhuri ya Kiislamu ya Iran, Oman, Jordan, Saudi Arabia, Morocco, Tunisia, nk. Nchini Burundi, Burkina Faso, Ghana, Niger, Rwanda, Sierra Leone, Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, na Yemen, imewezekana kuongeza matibabu ya kichocho hadi ngazi ya kitaifa na kuwa na athari kwa ugonjwa huo katika miaka michache. Tathmini ya hali ya maambukizi inahitajika katika nchi kadhaa. Katika kipindi cha miaka 10 iliyopita, kumekuwa na ongezeko la kampeni za matibabu katika nchi kadhaa zilizo kusini mwa jangwa la Sahara, ambapo wengi wa wale walio katika hatari wanaishi.","Ibà Afàbíìgbín (Bilharzia) Ìsọnísókí: Ibà afàbíìgbín jẹ́ àìsàn tí òsì ń fà èyí tí ó ń yọrí sí àìlera ńlá. Wọ́n máa ń kó àrùn yìí nígbà tí ènìyàn bá ní ìfarakínra pẹ̀lú omi odò tí ó ti lùgbàdì pẹ̀lú àwọn ẹ̀yà kòkòrò (cercariae) ajọ̀fẹ́ mùjẹ̀mùjẹ̀ tí a mọ̀ sí sísítósóòmù. Àwọn àgbà kòkòrò wẹ́wẹ́ aláìṣeéfojúrí náà ń gbé nínú àwọn isan tí ó ń gbé ìdọ̀tí kúrò ní òpónà ìtọ̀ àti ìfun. Púpọ̀ àwọn ẹyin tí wọ́n yé máa ń há sínú àwọn ìṣù ara bẹ́ẹ̀ sì ni èsì ara sí wọn lè fa ìdíbàjẹ́ ńlá. Ibà afàbíìgbín mú bí mílíọ̀nù 240 ènìyàn káàkiri àgbáyé, àti ó lé ní ènìyàn mílíọ̀nù 700 ni wọ́n ń gbé ní àwọn àgbègbè àjàkálẹ̀ àrùn. Àrùn náà wọ́pọ̀ ní àwọn àgbègbè ipa òòrùn àti àyíká agbègbè ipa òòrùn, ní àwọn àwùjọ tí kò lówó láìsí omi ẹ̀rọ àti ìmọ́tótó tó tó. Kòkòrò Sikisotómà amatóbíọ́ọ̀mù àti sikisotómà ajẹmọ́fun ni ó ń fa ibà afàbíìgbín ajẹmópòónà-òun-ìbálòpọ̀ láti ọwọ́ èyíkéyìí àwọn ajọ̀fẹ́ S. guineensis, S. intercalatum, S. mansoni, S. japonicum, àti S. mekongi. Ẹgbẹ̀lẹ́gbẹ̀ àwọn ènìyàn káàkiri àgbáyé ní àrùn líle nítorí ibà afàbíìgbín. Ọgbọ́n WHO lórí ìlò àwọn òògùn agbógunti-kòkòrò ajọ̀fẹ́ nísinsìnyí mú kí ó ṣe é ṣe láti ṣàkóso ibà afàbíìgbín ní àwọn àwùjọ olósì àti àwùjọ adẹ́yẹsí, ní àjọṣepọ̀ pẹ̀lú ìpèsè tako lìǹfàtíìkì filaríásíìsì, onkokasíásí àti àwọn kòkòrò ajọ̀fẹ́ tí ilẹ̀ ń ṣe àkóràn. Ní àwọn àgbègbè àjàkálẹ̀ àrùn, àrùn líle nítorí ibà afàbíìgbín lè ṣe é dènà ìtọ́jú ojoojúmọ́ àwọn ẹgbẹ́ tí wọ́n wà nínú ewu tí wọ́n fojúsùn dá lórí àyẹ̀wò àwùjọ nítorí àwọn àkójọpọ̀ ẹ̀sọ́. Wọ́n ti ṣàmúlò Praziquantel pẹ̀lú albendazole àti ivermectin dáadáa, ní àwọn àgbègbè tí àwọn òògùn wọ̀nyí ti jẹ́ ṣíṣe àmúlò ní ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ fún kemotẹ́ráfì aláàbò. Àmì àìsàn: Àwọn àmì àìsàn ibà afàbíìgbín ní àbájáde ara tako àwọn ẹyin kòkòrò náà máa ń fà. Ibà afàbíìgbín ajẹmópòónà ọ̀fun lè fa inú rírun, ìgbẹ́ gbuuru, àti ẹ̀jẹ̀ nínú ìgbẹ́. Ìtóbi ẹ̀dọ̀ wọ́pọ̀ ní àwọn ọ̀ràn líle, bẹ́ẹ̀ sì ni ó sáábà máa ń ní í ṣe pẹ̀lú omi tí ó sarajọ sínú káà inú àti ẹ̀jẹ̀ rírú àwọn isan abo inú. Nínú aowm ọ̀ràn wọ̀nyí ìtóbi àbaadì òróòro náà lè wáyé. Àpẹẹrẹ gbòógì ibà afàbíìgbín ajẹmópòónà ìtọ̀-ojú-ara ni haematuria (ẹ̀jẹ̀ nínú ìtọ̀). Ìnípọn àbaadì àpò ìtọ̀ àti òpónà ìtọ̀, àti ìdíbàjẹ́ kíndìnrín sáábà máa ń jẹ́ ṣíṣe àyẹ̀wò nínú àwọn ọ̀ràn líle. Jẹjẹrẹ àpò ìtọ̀ tún jẹ́ ìṣòro mìíràn tí ó ṣe é ṣe kó farahàn ní àwọn ìpele ọjọ́ iwájú. Láàrin àwọn obìnrin, ibà afàbíìgbín ajẹmópòónà ìtọ̀-òun-ojú-ara lè farahàn pẹ̀lú kókó lójú ara, ojú ara obìnrin tí ó ń sun ẹ̀jẹ̀, ìrora lásìkò ìbálòpọ̀, àti rorẹ́ ojú òbò. Láàárín àwọn ọkùnrin, ibà afàbíìgbín ajẹmópòónà ìtọ̀-òun-ojú-ara lè fa àìsàn ọ̀pá àtọ̀, jẹjẹrẹ ìṣétọ̀, àti àwọn ẹ̀yà ara mìíràn. Àìsàn yìí tún lè ní àwọn ìṣòro ọlọ́jọ́ pípẹ́ tí kò ṣe é yí padà mìíràn, tí ó fi mọ́ àìlèbímọ. Àwọn ipa ibà afàbíìgbín lórí ọrọ̀ ajé àti ìlera tóbi bẹ́ẹ̀ sì ni àìsàn náà sọni di aláàbọ̀ ara ju kí ó pani lọ. Láàárín àwọn ọmọdé, ibà afàbíìgbín lè fa àìlẹ́jẹ̀tó, rírán àti àdínkù agbára láti kẹ́kọ̀ọ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ipa rẹ̀ sáábà máa ń ṣe é yípadà pẹ̀lú ìtọ́jú. Ìtọ́jú: Praziquantel ni ìtọ́jú tí wọ́n lù ní ọ̀ǹtẹ̀ tako gbogbo àwọn ẹ̀yà ibà afàbíìgbín. Ó kójúwọ̀n, ó ní ààbò, àti ó jẹ́ olówó péréte. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àrùn náà tún lè sọ lẹ́yìn ìtọ́jú, ewu níní àìsàn ńlá ti dín kù bẹ́ẹ̀ sì ni ó ti fà sẹ́yìn nígbà tí ìtọ́jú bá ti di àgbékalẹ̀ àti àṣetúnṣe lásìkò èwe. Àkóso ibà afàbíìgbín ni wọ́n ti ṣàmúlò ní ó lé ní àwọn ọdún 40 káàkiri àwọn onírúurú orílẹ̀ èdè, tí ó fi mọ́ Brazil, Cambodia, China, Egypt, Mauritius, Islamic Republic of Iran, Oman, Jordan, Saudi Arabia, Morocco, Tunisia, abbl. Ní Burundi, Burkina Faso, Ghana, Niger, Rwanda, Sierra Leone, the United Republic of Tanzania, àti Yemen, ó ti ṣe é ṣe láti mú ìdàgbàsókè bá ìtọ́jú ibà afàbíìgbín dé ìpele orílẹ̀ èdè bẹ́ẹ̀ sì ni ó nípa lórí àrùn náà ní ọdún díẹ̀. Ìgbéléwọ̀n ipò ìkóràn ṣe pàtàkì ní àwọn onírúurú orílẹ̀ èdè. Fún ọdún 10 sẹ́yìn, àwọn ìpolongo ìdàgbàsókè ìtọ́jú ti wà ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn orílẹ̀ èdè àyíká Sahara Áfríkà, níbi tí púpọ̀ àwọn tí wọ́n wà nínú ewu ń gbé.","ISchistosomiasis (iBilharzia) Uhlolojikelele: ISchistosomiasis yisifo sobumpofu esiholela ekuguleni okungapheli. Ukutheleleka kutholakala lapho abantu behlangana namanzi ahlanzekile ahlaselwe amafomu ezibungu (icercariae) yama-flukes egazi ayisimungulu, aziwa ngokuthi ama-schistosome. Izikelemu ezindala ezincane ezincane zihlala emithanjeni ekhipha umgudu womchamo kanye namathumbu. Iningi lamaqanda eziwabekelayo avaleleke ezicutshini futhi ukusabela komzimba kuwo kungabangela umonakalo omkhulu. ISchistosomiasis ihlasela abantu abacishe babe yizigidi ezingama-240 emhlabeni wonke, futhi abantu abangaphezu kwezigidi ezingama-700 bahlala ezindaweni ezinesifo. Ukutheleleka kwandile ezindaweni ezishisayo nezishisayo, emiphakathini empofu engenamanzi aphuzwayo kanye nezindlu zangasese ezanele. I-Urogenital schistosomiasis ibangelwa iSchistosoma haematobium kanye neschistosomiasis yamathumbu yinoma yiziphi izinto eziphilayo iS. guineensis, S. intercalatum, S. mansoni, S. japonicum, neS. mekongi. Izigidi ezimbalwa zabantu emhlabeni wonke zihlushwa ukugula okubi kakhulu ngenxa ye-schistosomiasis. Isu leWHO ekusetshenzisweni kwemithi ye-anthelminthic manje lenza kube nokwenzeka ukulawula ischistosomiasis emiphakathini empofu nencishwe amathuba, ngokuhambisana nokungenelela okulwa nelymphatic filariasis, i-onchocerciasis kanye ne-helminthiasis edluliselwa emhlabathini. Ezindaweni ezitholakala kakhulu, ukugula okubi kakhulu ngenxa yeschistosomiasis kungavinjelwa ngokwelashwa njalo kwamaqembu asengozini okuhloswe ngawo ngokusekelwe ekuxilongweni komphakathi okusekelwe emaqenjini abalindi. IPraziquantel inikezwe ngokuphephile ngokuhlanganyela ne-albendazole ne-ivermectin, ezindaweni lapho le mithi isetshenziswe khona ngokuhlukana ukuze kuvinjelwe ukwelapha ngamakhemikhali. Izimpawu: Izimpawu zeschistosomiasis zibangelwa ukusabela komzimba emaqandeni ezikelemu. Ischistosomiasis yamathumbu ingabangela ubuhlungu besisu, isifo sohudo, kanye negazi endle. Ukwanda kwesibindi kuvamile ezimweni ezithuthukile, futhi kuvame ukuhlotshaniswa nokunqwabelana koketshezi emgodini we-peritoneal kanye nomfutho wegazi ophezulu emithanjeni yegazi yesisu. Ezimweni ezinjalo kungase kube nokwandiswa kobende. Isibonakaliso sakudala se-urogenital schistosomiasis yi-hematuria (igazi emchameni). IFibrosis yesinye kanye ne-ureter, kanye nokulimala kwezinso ngezinye izikhathi kutholakala ezimeni ezithuthukile. Umdlavuza wesinye ungenye inkinga engenzeka ezigabeni zakamuva. Kwabesifazane, ischistosomiasis ye-urogenital ingase ibe nezilonda ezithweni zangasese, ukopha esithweni sangasese, ubuhlungu ngesikhathi socansi, namaqhuqhuva kwi-vulva. Kwabesilisa, ischistosomiasis ye-urogenital ingabangela ukugula kwamaseminal vesicles, iprostate, nezinye izitho. Lesi sifo singase sibe neminye imiphumela yesikhathi eside engenakulungiseka, kuhlanganise nokungazali. Imiphumela yezomnotho nezempilo yeschistosomiasis mikhulu futhi lesi sifo sikhubaza ngaphezu kokusibulalayo. Ezinganeni, ischistosomiasis ingabangela i-anemia, ukuntenga kanye nekhono elinciphile lokufunda, nakuba imiphumela ngokuvamile ihlehliswa ngokwelashwa. Ukwelashwa: IPraziquantel iwukwelashwa okunconyiwe kuzo zonke izinhlobo ze-schistosomiasis. Iyasebenza, iphephile, futhi inezindleko eziphansi. Ngisho noma ukuphinda kutheleleke ngemva kokwelashwa, ingozi yokuba nesifo esinzima iyancipha futhi ihlehliswe lapho ukwelashwa kuqaliswa futhi kuphindwa ebuntwaneni. Ukulawulwa kweSchistosomiasis kwenziwe ngempumelelo eminyakeni engama-40 edlule emazweni amaningana, okuhlanganisa iBrazil, Cambodia, China, Egypt, Mauritius, Islamic Republic of Iran, Oman, Jordan, Saudi Arabia, Morocco, Tunisia, njll. EBurundi, eBurkina Faso, eGhana, eNiger, eRwanda, eSierra Leone, e-United Republic of Tanzania, naseYemen, kube nokwenzeka ukukhuphula ukwelashwa kwe-schistosomiasis kuye ezingeni likazwelonke futhi kube nomthelela kulesi sifo eminyakeni embalwa. Ukuhlolwa kwesimo sokudlulisela kuyadingeka emazweni amaningana. Eminyakeni eyi-10 edlule, kube nokukhushulwa kwemikhankaso yokwelashwa emazweni amaningi aseSub-Saharan, lapho iningi lalabo abasengozini lihlala khona."
afridic_health_002,ለጤንነት የራስ-እንክብካቤ ጣልቃ ገብነቶች። አጠቃላይ እይታ፡ እራስን መንከባከብ የግለሰቦች፣ ቤተሰቦች እና ማህበረሰቦች ጤናን ማስተዋወቅ፣ በሽታን መከላከል፣ ጤናን መጠበቅ እና ከጤና ሰራተኛ ድጋፍ ጋር ወይም ያለ ድጋፍ በሽታን እና አካል ጉዳተኝነትን መቋቋም ነው።በአሁኑ ወቅት 3 ነጥብ 6 ቢሊዮን ሰዎች ማለትም ከዓለም ሕዝብ ግማሽ ያህሉ መሰረታዊ የጤና አገልግሎት አያገኙም። የዓለም ጤና ድርጅት ለሁሉም ሃገራት እና ኢኮኖሚያዊ አካባቢዎች የራስ-እንክብካቤ ጣልቃ ገብነትን ይመክራል፣ ሁለንተናዊ የጤና ሽፋን ለመድረስ፣ ጤናን ለማስተዋወቅ፣ ዓለምን ደኅንነት ለመጠበቅ እና ተጋላጭ የሆኑትን ለማገልገል ወሳኝ መንገድ ነው። የራስ እንክብካቤ ግለሰቦች የራሳቸውን የጤና እንክብካቤ ለማስተዳደር ንቁ ወኪሎች እንደሆኑ ይገነዘባል፣ በጤና ማበረታቻ፣ በበሽታ መከላከል እና ቊጥጥር፣ በራስ-መድኃኒት፣ ጥገኛ ለሆኑ ሰዎች እንክብካቤ መስጠት እና ማገገምን ጨምሮ። ራስን የመንከባከብ ጣልቃገብነቶች በማስረጃ ላይ የተመሰረቱ፣ እራስን መንከባከብን የሚደግፉ ጥራት ያላቸው መሳሪያዎች ናቸው። ከመደበኛ የጤና አገልግሎቶች ውጭ ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ሊገኙ የሚችሉ መድኃኒቶችን፣ የምክር፣ የምርመራ እና/ወይም ዲጂታል ቴክኖሎጂዎችን ያካትታሉ። እንደ ጣልቃ ገብነቱ በመመርኮዝ በጤና ባለሙያዎች ቀጥተኛ ቊጥጥር ወይም ያለ እነሱ ጥቅም ላይ ሊውሉ ይችላሉ። እራስን መንከባከብ የሚከተሉትን ማድረግ ይችላል: ግለሰቦች እና ማህበረሰቦች ጤናቸውን እና ደህንነታቸውን እንዲያስተዳድሩ ማስቻል። የሀገር ውስጥ ሀብትን በብቃት ለጤና በማዋል ብሄራዊ ተቋማትን ማጠናከር። መጀመሪያ ደረጃ የጤና እንክብካቤን( ፒኤችሲ) ማሻሻል እና ሁለንተናዊ የጤና ሽፋንን ለማሳካት አስተዋጽኦ ማድረግ። አቀራረብ፡ ሰዎችን ያማከለ አካሄድ ራስን የመንከባከብ ጣልቃገብነት የግለሰቦችን ፍላጎቶች እና መብቶችን የሚደግፍ ህዝብን ያማከለ አካሄድ በሰብአዊ መብቶች እና በጾታ እኩልነት ላይ የተመሰረተ ነው። ይህ ለእያንዳንዱ ሰው ጤንነት እና ደኅንነት ሁለንተናዊ አቀራረብ ነው፣ በሕይወት ዘመናቸው ውስጥ ያሉትን ሁኔታዎች፣ ፍላጐቶች እና ምኞቶች እንዲሁም የሚኖሩበትን አካባቢ ከግምት ውስጥ ያስገባል። ራስን መንከባከብ ማለት ደህንነቱ የተጠበቀ እና ደጋፊ በሆነ አከባቢ ውስጥ በሽታዎችን ለመከላከል እና ለማከም የግለሰቦች ኃይል ነው። የጤና አጠባበቅ ስርዓቱን አይተካም፣ይልቁንም ለጤና እንክብካቤ ተጨማሪ ምርጫዎችን እና አማራጮችን ይሰጣል። የሚገኝ፣ ተደራሽ፣ ተመጣጣኝ፣ ተቀባይነት ያለው እና ጥሩ ጥራት ያለው ራስን የመንከባከብ ጣልቃገብነት የሰዎችን የጤና መብት የማስተዋወቅ እና የመጠበቅ ዋና አካላት ናቸው። ራስን የመንከባከብ ጣልቃገብነት የጤና አገልግሎት አሰጣጥን፣ ተደራሽነትን እና ሽፋን ውጤታማነት ያሻሽላል። ይህ የሚደግፉ ህጎች እና መመሪያዎች፣ የጤና ገንዘብ አያያዝ፣ ቊጥጥር የተደረገባቸው ጥራት ያላቸው ምርቶች እና ጣልቃ ገብነቶች እንዲሁም የግለሰቦችን ተሳትፎ የሚያበረታታ ትምህርት እንዲሁም ግላዊነት እና ምስጢራዊነት ይጠይቃል። የሰብዓዊ መብቶች ጒዳዮች እያንዳንዱ ሰው የጤና፣ የመረጃና ራሱን ችሎ የመወሰን መብቱን በተሻለ መንገድ በመጠቀም ዓመፅን፣ አስገዳጅነትን፣ መገለልንና መድልዎን ለመቀነስ ይረዳሉ። የአደጋ ጊዜ አውድ ወረርሽኞች እና ሰብአዊ ቀውሶች ነባር የጤና ሥርዓቶች በተዳከሙባቸው ሁኔታዎች ውስጥ ብዙውን ጊዜ ግለሰቦች እና ማህበረሰቦች ጤንነታቸውን እንዲያስተዳድሩ ታይቶ የማይታወቅ ፍላጐት አለ። ከተለመደው የጤና ዘርፍ ምላሽ በላይ የሚሄዱ የፈጠራ ስልቶች በአስቸኳይ ያስፈልጋሉ ምክንያቱም: የበሽታ ወረርሽኝ የማያቋርጥ ዓለም አቀፍ ስጋት ሲሆን በአሁኑ ጊዜ 274 ሚሊዮን ሰዎች የሰብአዊ እርዳታ እና ጥበቃ ያስፈልጋቸዋል። በዓለም ዙሪያ ቢያንስ 400 ሚሊዮን ሰዎች በጣም አስፈላጊ ለሆኑ የጤና አገልግሎቶች መዳረሻ የላቸውም። ከአምስት የዓለም ሕዝብ ውስጥ አንዱ በአሁኑ ወቅት በሰብዓዊ ቀውስ ውስጥ የሚኖር ሲሆን የጤና ሥርዓቶች አስፈላጊ አገልግሎቶችን ለማቅረብ ፈታኝ ናቸው። የራስ-እንክብካቤ ጣልቃ ገብነቶች እንደ ድጋፍ ሰጭ የጤና ሥርዓት አካል ሆነው ለተለመደው የጤና ተቋም ወይም በጤና ሠራተኛ ላይ ለተመሰረቱ አገልግሎቶች ጠቃሚ፣ ተጨማሪ አማራጮችን ሊያቀርቡ ይችላሉ። ይህ በተለይ እንደ ኮቪድ-19 ባሉ ወረርሽኞች ወቅት ራስን ማግለል እና አካላዊ ርቀትን የመጠበቅ እርምጃዎች ሰዎች መደበኛ የጤና እንክብካቤ አገልግሎቶቻቸውን እና መድሃኒቶቻቸውን እንዲያገኙ አስቸጋሪ ሲያደርጉ እና ብሔራዊ የጤና ሥርዓቶች ሊቋረጡ ሲችሉ በጣም አስፈላጊ ነው። የዓለም ጤና ድርጅት ለኮቪድ-19 አስፈላጊ የሆኑ የጤና አገልግሎቶችን ለማቆየት በተልኳዊ መመሪያው ውስጥ የራስ-እንክብካቤ ጣልቃ-ገብነትን እንደ ቅድሚያ የሚሰጡ እርምጃዎች አካቷል.,"Self-care interventions for health Overview: Self-care is the ability of individuals, families and communities to promote health, prevent disease, maintain health, and cope with illness and disability with or without the support of a health worker.Currently 3.6 billion people – half of the world – lack access to essential health services. WHO recommends self-care interventions for every country and economic setting, as a critical path to reach universal health coverage, promote health, keep the world safe, and serve the vulnerable. Self-care recognises individuals as active agents in managing their own health care, in areas including health promotion; disease prevention and control; self-medication; providing care to dependent persons, and rehabilitation, including palliative care. Self-care interventions are evidence-based, quality tools that support self-care. They include medicines, counselling, diagnostics and/or digital technologies which can be accessed fully or partially outside of formal health services. Depending on the intervention, they can be used with or without the direct supervision of health workers. Self-care interventions can: empower individuals and communities to manage their health and well-being strengthen national institutions with efficient use of domestic resources for health improve primary healthcare (PHC) and contribute to achieving UHC Approach: A people-centred approach Self-care interventions support the needs and rights of individuals through a people-centred approach that is grounded in human rights and gender equality. This is a holistic approach to the health and well-being of each person, taking account of their circumstances, needs and desires across a lifetime, as well as the environment in which they live. Self-care is the power of individuals to prevent and treat diseases themselves, in the context of a safe and supportive enabling environment. It does not replace the health care system, but instead provides additional choices and options for health care. Available, accessible, affordable, acceptable and good quality self-care interventions are core components of promoting and protecting people’s right to health. Self-care interventions can improve the efficiency of health service delivery, access and coverage. This requires supportive laws and policies, health financing, regulated quality products and interventions, and education which promotes the participation of individuals, as well as privacy and confidentiality. Human rights considerations help to reduce violence, coercion, stigma and discrimination by improving each person’s exercise of their right to health, information, and independent decision-making. Emergency context Pandemics and humanitarian crisesIn situations where existing health systems are stretched, there is often an unprecedented demand on individuals and communities to manage their health. Innovative strategies that go beyond the conventional health sector response is urgently needed given that: a record 274 million people are currently in need of humanitarian assistance and protection and disease outbreaks are a constant global threat at least 400 million people worldwide lack access to the most essential health services. 1 in 5 of the world’s population are now living in humanitarian crises, in which health systems are challenged to deliver essential services. Self-care interventions can provide valuable, additional options to the usual health facility- or health worker-based services, as part of a supportive health system. This is particularly relevant during a pandemic like COVID-19, when self-isolation and physical distancing measures make it more difficult for people to access their normal health care services and medications and national health systems can be disrupted. WHO includes self-care interventions as priority actions in operational guidance on maintaining essential health services for the COVID-19 context.","Tallafawa kai wajen tsaron lafiya Kula da kai wani abu ne da kowane mutune ke yi a matsayin ɗaiɗaiku, iyalai da kuma unguwanni don inganta lafiya , bada kariya daga cututtuka, ririta lafiya, da kuma juriya daga cuta ko wata nakasa da tallafin ma'aikatan lafiya ko ba taimakon su. A yanzu haka mutane biliyan 3.6 - rabin duniya - su na ƙarancin samun kula a matakin farko na ayyukan lafiya. Hukumar lafiya ta duniya (WHO) ta bada shawaran tallafawa kai da kuma tsarin tattalin arziki ga kowace ƙasa, a matsayin hanya mafi tsauri don cimma wata gamammiyar matakin samar da lafiya a duniya gabaɗaya, inganta lafiya, kuma a samar da tsaro ga duniya, sannan a tseratar da masu rauni. Kula da kai na wayar da mutane da su wakilai ma su himma wajen kula da lafiyar su, a wasu wajajen da su ka haɗa da inganta lafiya; samar da kariya daga cututtuka da kuma hanyoyin daƙile su; bawa kai magani; samar da kula ga waɗanda ba za su iya yiwa kan su ba, da kuma gyara ; da su ka haɗa da bada tallafin kula. Kula da kai abu ne da ke a zahiri, ingantattun kayan ayyuka don kula da kai. Sun haɗa da magunguna, rarrashi, binciken cutuka da kuma ilimin fasaha da za'a iya samu duka ko wani bangare a fannin ayyukan lafiya. Ya danganta da tallafin za'a iya amfani da su tare da ma'aikatan lafiya ko ba tare da su ba. Tallafi kula da kai kan iya: Samarwa ɗaiɗaikun mutane da ma al'umma wajen kula da lafiyar su da zaman lafiya. yana ƙarfafawa ƙasa wajen samuwar wadatattun kayayyakin amfani na lafiya yana inganta kula da lafiya a matakin farko sannan kuma yana taimakawa wajen cimma wajen samar da gamammiyar lafiya duka Tunkara: Tallafin da ya ke nufin mutane kai tsaye na bada gudunmuwa wajen samar da buƙatu da kuma hakkokin mutane ta hanyar tunkarar mutane da ya ta'allaƙa da hakkokin ɗan adam da kuma daidaiton jinsi. Wannan wata fuska ce da za'a samar da gamayyar lafiya da zaman lafiyan kowane mutum, dauƙar nauyin yanayin da su ke ciki, buƙatu da manufofin da ke kewaye da rayuwa, da kuma muhallin da su ke rayuwa a ciki. Kula da kai wani nauyi ne na kowane mutum da zai yi amfani da shi wajen kariya da kuma magance cututtuka da kan shi, cikin tsaro da kuma iya bada gudunmuwa ga al'umma. bai maye gurbin tsarin kula da lafiya ba amma maimakon haka yana samar da wasu ƙarin zaɓi ne da kuma nau'ikan tsarin kula da lafiya. Tallafin kula da ke a wadace, wanda kowa zai iya samu, wanda kuma ke da rangwamen farashi, aka yarda da shi da kuma inganci na daga cikin abubuwa mafi muhimmanci da ƙololuwa wajen inganta lafiya da kuma kare hakkokin mutane. Kula da kai zai ƙara inganta tsarin samar da ayyukan lafiya , samu da kuma gamayya. Wannan yana buƙatar dokoki da tsarin za su bada gudunmuwa, samar da kuɗin shiga sashin lafiya, kula da lura da ingantattun kayayyaki da kuma tallafi, sannan kuma ilimi wanda zai inganta cuɗanyar mutane, keɓancewa da kuma sirri. Lura da hakkokin ɗan adam na bada taimako wajen rage tashin-tashina, rigima, ƙyara, da tsangwama ta hanyar inganta gwazon kowane mutum wajen samar masa da ƴan lafiya, sanarwa da kuma yanke hukunci na tare da dogaro da kowa ba. Yanayin gaggawa Annobar da ta game duniya da annobar da ta shafi wani bangare a yanayin da tsarin kiwon lafiya yake halin kaka-nikayi , akwai waɗansu buƙatu da su ke zuwa bagatatan ga ɗaiɗaikun mutane da ma al'umma don ingantawa da kuka da lafiyar su. Ana buƙatar ƙirƙirarrun hanyoyin da su ka shallake tsarin kiwon lafiya da gaggawa da za su ba da: ƙiyasin mutane miliyan 274 na buƙatar agajin gaggawa da tsaro a yanzu haka , sannan kuma ɓarkewan annobar ma daga cikin abinda ya zama barazana ga duniya. a ƙalla mutane miliyan 400 ne a duniya da su ka rasa mafi buƙatuwar tsarin kiwon lafiya. 1 daya cikin 5 na mutanen duniya su na rayuwa ne a inda akwai annoba, in da ake samun ƙalubale a tsarin kiwon lafiya ta wajen bada muhimman ayyuka. Taimakawa kai zai samar da wasu ƙarin hanyoyi mafi cancanta ga ƙananan asibitoci ko kuma wajajen da ma'aikatan lafiya ke bada gudunmawa, a matsayin wani ɓangare na tallafawa tsarin kiwon lafiya. Wannan musamman yana nuni da abinda faru misali a lokacin annobar cutar mashaƙo, a lokacin da keɓe kai da kuma bada tazara ya yiwa mutane wahala wajen samun kula da lafiyar su kamar yadda su ka saba da kuma magunguna su, kuma ma'aikatar tsarin kiwon lafiya ta ƙasa ta damu. Kungiyar kiwon lafiya ta duniya WHO ta sanya tsarin kula da kai a matsayin mafi muhimmancin aiki a wajajen da ake horarwa kan kula da matakin farko na kiwon lafiya a abin da ya shafi binciken cutar mashaƙo.","Hatua za kujitunza kwa afya Muhtasari: Kujitunza ni uwezo wa watu binafsi, familia na jamii kukuza afya, kuzuia magonjwa, kudumisha afya, na kukabiliana na ugonjwa na ulemavu kwa msaada au bila msaada wa mfanyakazi wa afya. Hivi sasa watu bilioni 3.6 - nusu ya dunia - kukosa huduma muhimu za afya. WHO inapendekeza uingiliaji wa huduma za kibinafsi kwa kila nchi na mazingira ya kiuchumi, kama njia muhimu ya kufikia chanjo ya afya kwa wote, kukuza afya, kuweka ulimwengu salama, na kuwahudumia walio hatarini. Kujitunza hutambua watu binafsi kama mawakala hai katika kusimamia huduma zao za afya, katika maeneo ikiwa ni pamoja na kukuza afya; kinga na udhibiti wa magonjwa; kujitibu; kutoa huduma kwa watu tegemezi, na urekebishaji, ikiwa ni pamoja na huduma shufaa. Kuingilia uangalizi binafsi ni msingi wa ushahidi, zana za ubora zinazosaidia kujitunza. Zinajumuisha dawa, ushauri nasaha, uchunguzi na/au teknolojia za kidijitali ambazo zinaweza kufikiwa kikamilifu au kwa kiasi nje ya huduma rasmi za afya. Kulingana na uingiliaji kati, zinaweza kutumika na au bila usimamizi wa moja kwa moja wa wafanyakazi wa afya. Kuingilia utunzaji binafsi kunaweza: kuwawezesha watu binafsi na jamii kusimamia afya na ustawi wao kuimarisha taasisi za kitaifa kwa matumizi bora ya rasilimali za ndani kwa afya kuboresha huduma ya afya ya msingi (PHC) na kuchangia katika kufikia UHC Mbinu: Mtazamo unaozingatia watu Uingiliaji kati ya kujitunza unasaidia mahitaji na haki za watu binafsi kupitia mkabala unaozingatia watu ambao umejikita katika haki za binadamu na usawa wa kijinsia. Huu ni mtazamo wa jumla wa afya na ustawi wa kila mtu, kwa kuzingatia hali zao, mahitaji na tamaa katika maisha yote, pamoja na mazingira anamoishi. Kujitunza ni uwezo wa watu binafsi wa kuzuia na kutibu magonjwa wenyewe, katika muktadha wa mazingira wezeshi salama na yanayosaidia. Haichukui nafasi ya mfumo wa utunzaji wa afya, lakini badala yake hutoa chaguzi za ziada na chaguzi za utunzaji wa afya. Afua zinazopatikana, zinazoweza kufikiwa, nafuu, zinazokubalika na bora ni sehemu kuu za kukuza na kulinda haki ya afya ya watu. Hatua za kujihudumia zinaweza kuboresha ufanisi wa utoaji wa huduma za afya, upatikanaji na chanjo. Hili linahitaji sheria na sera zinazounga mkono, ufadhili wa afya, bidhaa na uingiliaji bora uliodhibitiwa, na elimu ambayo inakuza ushiriki wa watu binafsi, pamoja na faragha na usiri. Mazingatio ya haki za binadamu husaidia kupunguza unyanyasaji, shuruti, unyanyapaa na ubaguzi kwa kuboresha utumiaji wa kila mtu haki yake ya afya, habari, na kufanya maamuzi huru. Muktadha wa dharura Magonjwa na migogoro ya kibinadamuKatika hali ambapo mifumo iliyopo ya afya imeenea, mara nyingi kuna mahitaji ambayo hayajawahi kushuhudiwa kwa watu binafsi na jamii kusimamia afya zao. Mikakati bunifu inayoenda zaidi ya mwitikio wa kawaida wa sekta ya afya inahitajika haraka kutokana na kwamba: rekodi ya watu milioni 274 kwa sasa wanahitaji msaada wa kibinadamu na ulinzi na milipuko ya magonjwa ni tishio la kimataifa. angalau watu milioni 400 duniani kote wanakosa huduma muhimu zaidi za afya. 1 kati ya 5 ya idadi ya watu duniani sasa wanaishi katika majanga ya kibinadamu, ambapo mifumo ya afya ina changamoto kutoa huduma muhimu. Uingiliaji kati wa kujitunza unaweza kutoa chaguzi muhimu, za ziada kwa kituo cha afya cha kawaida- au huduma za wafanyikazi wa afya, kama sehemu ya mfumo wa afya unaounga mkono. Hili linafaa hasa wakati wa janga la UVIKO-19, wakati kujitenga na hatua za umbali wa kimwili hufanya iwe vigumu zaidi kwa watu kupata huduma zao za kawaida za afya na dawa na mifumo ya afya ya kitaifa inaweza kutatizwa. WHO inajumuisha hatua za kujitunza kama hatua za kipaumbele katika mwongozo wa uendeshaji wa kudumisha huduma muhimu za afya kwa muktadha wa UVIKO-19.","Àwọn ìdásí ìtọ́jú-araẹni fún ìlera Ìsọnísókí: Ìtọ́jú araẹni ni agbára àwọn ènìyàn, ẹbí àti àwùjọ láti ṣe àgbéga ìlera, ìdènà àìsàn, àkóso ìlera, àti faradà àìsàn àti ààbọ̀ ara pẹ̀lú àti láìsí àtìlẹ́yìn òṣìṣẹ́ ìlera. Ní báyìí bílíọ́nù 3.6 ènìyàn - ìdajì àgbáyé - kò ní àǹfààní sí àwọn iṣẹ́ ìlera pàtàkì. WHO dábàá àwọn ìpèsè ìtọ́jú araẹni fún orílẹ̀ èdè kọ̀ọ̀kan àti ibùdó ọrọ̀ ajé, gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà pàtàkì láti láti ṣe ìpèsè ìlera káríayé, ìpolongo ìlera, ìdáàbòbò ayé, àti ìpèsè fún àwọn tí wọ́n wà nínú ewu. Ìtọ́jú araẹni ṣe ìdámọ̀ àwọn ènìyàn gẹ́gẹ́ bí àwọn òṣìṣẹ́ pàtàkì nínú ṣíṣe àkóso ìlera ara wọn, ní àwọn àgbègbè tí ó fi mọ́ ìpolongo ìlera, ìdènà àti àkóso àìsàn; lílo òògùn fúnra ẹni; ìpèsè ìtọ́jú fún àwọn àwọn ènìyàn tí wọ́n nílò ìrànlọ́wọ́, àti imúpàdàbọ̀sípò, tí ó fi mọ́ ìtọ́jú ìrànwọ́. Ìpèsè ìtọ́jú araẹni jẹ́ àwọn irinṣẹ́ adálórí-ẹ̀rí, tí ó dára tí wọ́n ṣe àtìlẹ́yìn ìtọ́jú araẹni. Lára wọn ni òògùn, igbaninímọ̀ràn, àyẹ̀wò àti/tàbí àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ òde òní èyí tí ènìyàn lè ní àǹfààní sí ní pípé tàbí níwọ̀n níta àwọn iṣẹ́ ìlera elétò. Dá lórí ìdásí náà, wọ́n lè jẹ́ lílò pẹ̀lú tàbí láìsí àmójútó àwọn òṣìṣẹ́ ìlera tààrà. Àwọn ìdásí ìtọ́jú araẹni lè: ṣíṣe ìrónilágbára fún àwọn ènìyàn àti àwùjọ láti ṣàkóso ìlera àti àlàáfíà wọn. ṣíṣe àtìlẹ́yìn àwọn ibùdó orílẹ̀ èdè pẹ̀lú ìlò àwọn ohun èlò abẹ́lé pípé fún ìlera. mímú ìlọsíwájú bá ìtọ́jú ìlera abẹ́lé (IIA) àti ipa láti ṣe àṣeyọrí ìtọ́jú ìlera káríayé. Ìlànà: Ìlànà ìpèsè ìtọ́jú araẹni adálórí-ènìyàn ṣe àtìlẹ́yìn àwọn àìní àti ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn nípasẹ̀ ìlànà adálórí-èèyàn tí ó gbilẹ̀ nínú ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn àti ìṣedéédé fún takọtabo. Èyí jẹ́ ìlànà gbòòrò sí ìlera àti àlàáfíà èèyàn kọ̀ọ̀kan, nípa ṣíṣe àmúlò àwọn ìṣòro wọn, àìní àti ìfẹ́ wọn káàkiri ìgbésí ayé, àti irúfẹ́ àyíká tí wọ́n ń gbé. Ìtọ́jú araẹni ni agbára àwọn ènìyàn láti dènà àti tọ́jú àwọn àìsàn fúnra wọn, ní ọ̀gangan àyíká aláàbò àti àyíká tí ó pèsè àtìlẹ́yìn. Kò dípò ètò ìtọ́jú ìlera, ṣùgbọ́n dípò bẹ́ẹ̀ ó pèsè àwọn àṣàyàn àti àkójọ onírúurú fún ìtọ́jú ìlera. Àwọn ìdásí ìtọ́jú araẹni tí wọ́n wà, tí wọ́n wà ní àrọ́wọ́tó, tí owó wọn kò pọ̀ àti tí wọ́n péye jẹ́ àwọn ẹ̀yà pàtàkì ìgbéga àti ìdáàbòbò ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn sí ìlera. Àwọn ìdásí ìlera lè mú àgbéga bá ìmúnádóko ìpèsè iṣẹ́ ìlera, àǹfààní sí i àti ìkojúwọ̀n. Èyí pè fún àwọn òfin àti ìlànà, ìpèsè owó fún ìlera, àwọn ọjà dídára tí òfin dè àti àwọn ìdásí tí wọ́n ń ṣe àtìlẹ́yìn, àti ẹ̀kọ́ èyí tí ó ń ṣe àgbéga ìkópa àwọn ènìyàn, pẹ̀lú níní òmìnira àti àṣírí araẹni. Àwọn àyẹ̀wò ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn ń ṣe ìrànlọ́wọ́ láti ṣe àdínkù ìwà ipá, lílo ipa, ìdẹ́yẹsí àti ẹ̀yàmẹ̀yà nípa mímú ìdàgbàsókè bá àǹfààní ẹ̀tọ́ ẹni kọ̀ọ̀kan sí ìlera, àlàyé, àti ṣíṣe ìpinnu olómìnira. Ọ̀gangan pàjáwìrì Àwọn àjàkálẹ̀ àrùn àti ìrújú ẹ̀dá ọmọnìyàn Ní àwọn ipò níbi tí àwọn ètò ìlera ìsáájú ti fẹ̀, àwọn ìpè tí kò lẹ́gbẹ́ lórí àwọn ènìyàn àti àwùjọ náà ń sáábà wà láti ṣàkóso ìlera wọn. Àwọn ọgbọ́n ọ̀tun tí ó tayọ ẹ̀ka ìlera àtijọ́ jẹ́ èyí tí a nílò kánkán nítorí pé: àkọsílẹ̀ ènìyàn mílíọ̀nù 274 ni wọ́n nílò ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn àti ààbò bẹ́ẹ̀ sì ni àwọn ìbújáde àìsàn jẹ́ ewu káríayé nígbà gbogbo. ó kéré jù bí mílíọ̀nù 400 ènìyàn káàkiri àgbáyé kò ní àǹfààní sí púpọ̀ àwọn iṣẹ́ ìlera pàtàkì. 1 nínú 5 iye ènìyàn lágbàáyé ni wọ́n ń gbé nínú àwọn ìṣòro ọmọnìyàn, nínú èyí tí àwọn ètò ìlera ní ìṣòro láti pèsè àwọn ìlera pàtàkì. Àwọn ìdásí ìtọ́jú araẹni lè pèsè àwọn àṣàyàn pàtàkì, àfikún àṣàyàn sí àwọn ibùdó ìlera ìgbà gbogbo- tàbí àwọn iṣẹ́ ìlera adálórí-òṣìṣẹ́, gẹ́gẹ́ bí ara ètò ìlera tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn. Èyí pàápàá ní í ṣe lásìkò àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19, nígbà tí ìyaraẹnisọ́tọ̀ àti àwọn òté ìtakété síraẹni mú kí ó ṣòro sí i fún àwọn ènìyàn láti ní àǹfààní sí àwọn iṣẹ́ ìtọ́jú ìlera ojoojúmọ́ àti òògùn àti àwọn ètò ìlera orílẹ̀ èdè lè dàrú. WHO mú àwọn ìdásí ìtọ́jú araẹni gẹ́gẹ́ bí àwọn iṣẹ́ pàtàkì nínú ìtọ́nisọ́nà iṣẹ́ lórí àkóso àwọn iṣẹ́ ìlera pàtàkì fún ọ̀gangan COVID-19.","Ukungenelela kokuzinakekela kwezempilo Uhlolojikelele: Ukuzinakekela kuyikhono labantu ngabanye, imindeni kanye nemiphakathi ukukhuthaza impilo, ukuvimbela izifo, ukulondoloza impilo, nokubhekana nokugula nokukhubazeka ngosizo noma ngaphandle kokusekelwa umsebenzi wezempilo.Okwamanje abantu abayizigidi eziyizinkulungwane ezingu-3.6 - ingxenye yomhlaba - ukuntula ukufinyelela ezinsizeni zezempilo ezibalulekile. IWHO incoma ukungenelela kokuzinakekela kuwo wonke amazwe kanye nesizinda sezomnotho, njengendlela ebucayi yokufinyelela ukunakekelwa kwezempilo emhlabeni wonke, ukukhuthaza impilo, ukugcina umhlaba uphephile, kanye nokusiza abasengozini. Ukuzinakekela kubona abantu njengabantu abakhuthele ekuphatheni ukunakekelwa kwezempilo kwabo, ezindaweni ezihlanganisa ukukhuthazwa kwezempilo; ukuvimbela nokulawula izifo; ukuzelapha; ukuhlinzeka ngokunakekelwa kubantu abondliwayo, kanye nokuvuselela, okuhlanganisa nokunakekelwa kwepalliative. Ukungenelela kokuzinakekela kusekelwe ebufakazini, amathuluzi ekhwalithi asekela ukuzinakekela. Kubandakanya imithi, ukwelulekwa, ukuxilonga kanye/noma ubuchwepheshe bedijithali okungafinyelelwa ngokugcwele noma ingxenye ngaphandle kwezinsizakalo zezempilo ezisemthethweni. Ngokuya ngokungenelela, zingasetshenziswa ngokugadwa noma ngaphandle kokugadwa ngabasebenzi bezempilo. Ukungenelela kokuzinakekela kunga: ukuhlomisa abantu ngabanye kanye nemiphakathi ukuthi baphathe impilo kanye nenhlalakahle yabo ukuqinisa izikhungo zikazwelonke ngokusetshenziswa kahle kwezinsiza zasekhaya kwezempilo ngcono ukunakekelwa kwezempilo okuyisisekelo (PHC) futhi kube negalelo ekuzuzeni i-UHC Indlela yokwenza: Indlela egxile kubantu Ukungenelela kokuzinakekela kusekela izidingo namalungelo abantu ngabanye ngendlela egxile kubantu esekelwe emalungelweni abantu kanye nokulingana kobulili. Lena indlela ephelele yempilo kanye nenhlalakahle yomuntu ngamunye, kucatshangelwa izimo zakhe, izidingo kanye nezifiso empilweni yakhe yonke, kanye nendawo ahlala kuyo. Ukuzinakekela kungamandla abantu ngabanye okuvimbela nokwelapha izifo ngokwabo, esimweni sendawo evumayo ephephile nesekelayo. Ayithathi indawo yesistimu yokunakekelwa kwezempilo, kodwa kunalokho inikeza izinketho ezengeziwe kanye nezinketho zokunakekelwa kwezempilo. Ukungenelela okutholakalayo, okufinyelelekayo, okuthengekayo, okwamukelekayo kanye nekhwalithi enhle kuyizici ezibalulekile zokuthuthukisa nokuvikela ilungelo labantu lezempilo. Ukungenelela kokuzinakekela kungenza ngcono ukusebenza kahle kokulethwa kwezinsiza zezempilo, ukufinyeleleka kanye nokuhlinzekwa kwabantu. Lokhu kudinga imithetho nezinqubomgomo ezisekelayo, ukuxhaswa ngezimali kwezempilo, imikhiqizo esezingeni eliphezulu elawulwayo nokungenelela, kanye nemfundo ekhuthaza ukubamba iqhaza kwabantu ngabanye, kanye nobumfihlo kanye nokugcinwa kuyimfihlo. Ukucatshangelwa kwamalungelo abantu kusiza ekwehliseni udlame, ukuphoqelela, ukucwaswa kanye nokucwasa ngokwenza ngcono indlela umuntu ngamunye asebenzisa ngayo ilungelo lakhe lezempilo, ulwazi, kanye nokuthatha izinqumo ezimele. Isimo esiphuthumayo Ubhadane nezinkinga zobuntuEzimweni lapho izinhlelo zezempilo ezikhona zinwetshiwe, kuvame ukuba nesidingo esingakaze sibonwe kubantu nemiphakathi yokuphatha impilo yabo. Amasu amasha adlulela ngale kwempendulo evamile yomkhakha wezempilo adingeka ngokushesha njengoba: irekhodi labantu abayizigidi ezingama-274 njengamanje badinga usizo losizo kanye nokuvikelwa kanye nokuqubuka kwezifo kuwusongo lomhlaba wonke okungenani abantu abayizigidi ezingama-400 emhlabeni wonke abakwazi ukufinyelela izinsiza zezempilo ezibaluleke kakhulu. Umuntu oyedwa kwabayi-5 emhlabeni manje usezinkingeni zokusiza abantu, lapho izinhlelo zezempilo ziphonselwa inselelo ukuletha izinsiza ezibalulekile. Ukungenelela kokuzinakekela kunganikeza izinketho ezibalulekile, ezengeziwe esikhungweni sezempilo esivamile- noma izinsizakalo ezisekelwe kubasebenzi bezempilo, njengengxenye yohlelo lwezempilo olusekelayo. Lokhu kubaluleke kakhulu phakathi nobhubhane olufana neCOVID-19, lapho ukuzehlukanisa bodwa kanye nezinyathelo zokuqhela ngokomzimba zenza kube nzima kakhulu ukuthi abantu bathole izinsiza zabo zokunakekelwa kwezempilo ezijwayelekile kanye nemithi kanye nezinhlelo zezempilo zikazwelonke zingaphazamiseka. IWHO ihlanganisa ukungenelela kokuzinakekela njengezinyathelo eziza kuqala ekuqondiseni ukusebenza ekugcineni izinsiza zezempilo ezibalulekile kumongo weCOVID-19."